(Setswana) Mabaka A Le Matlhano, A Konokono, A O Ka A Lebelelang Go Ikemisetsa Go Tlholwa, Ka Nako Tsotlhe

Translated by: Lesego Alec Thamagana

 

Go fenya, kapa go nna mofenyi, ke selo se se tshosang mo botshelong. Selo se, mme ga se buiwe ka gore go fenya ke selo se re batlang rotlhe. Letshogo la go fenya ke selo se se tshelang, ka gore, go fenya go dira sengwe se se thata go fetola.

Motho fa a fenya, o nna mo seemong se se diphatsa ka gore, o ipona a sa kgomege, selo se se kgonang go re emisa go ithuta, go gola le go lebagana le diemo tse disha. Go feta seo, morago ga go fenya, ga re batle gore dilo di fetoge, ka gore re sokotse, re berekile ka thata, ka lebaka, gore re fenye, mo re felelang re batla gore dilo di nne ka tsela eo, mme re itse gore re nna mo dinakong tse dilo di fetogang nako tsotlhe.

 

Mabaka a, a matlhano ke:

1. Go Lebelela Dintlha Tse di Maswe Ga Se Selo Se Se Teng

Fa o le lebeletse maduo a le mangwe fela, ele one maduo a a amogelesegang (go fenya), o ipiletsa dikakanyo tse di ganetsang kana go lebelela dintlha tse di maswe fela mo seemong.  Lebaka la se, kgatelelo ya gore dilo di tsamaye sentle gore o fenye. Go sutisa matlho motsotsonyana fela mo seemong, go kgona go go gogela morago kgotso go go feidisa. Se se baka tikologo e e sa siamelang tiro, ka gore jaanong sengwe le sengwe se tshwanelwa ke go salwa morago thata, le gape go netefatsa ka konokono gore maduo a a solofetsweng mo babereking. Seemo se, se baka tikologo e e tletseng kgaisano le bosula mo babereking ka gore batho, ga ba kgone go atlega mo tikologong e e gatelelang. Tota, ga se tlholego gore batho ba bereke sentle mo seemong sa tsele e, mme le tsatsi jeno, ke ka fa re lebelelang go fenya ka teng. Re bona go fenya go kgonega fela ka taolo e e tseneletseng.

Fa go tlholwa kgotsa go palelwa, go lebelelwa e le kgonagalo mo tirong, go rola morwalo mo go ba ba amegang mo tirong. Se se raya gore nako e o e senyang o bolelela babereki ka go tlholwa ga bone, e ka dirisiwa go ipaya mo seemong sa ba ba lebileng go tsamaya ga kgwebo tsatsi le letsatsi. Go lebelela dintlha tse di maswe, go tswa mo seemong ka gore mongwe le mongwe o leka ka bojotlhe jwa gagwe. Fa go na le dipelaelo tsa gore mongwe o ka tswa a sa leke, o ka bua le ene go tlhaloganyo, o sa utlwe okare o senya nako ka go bua le motho yoo berekang le ene malatsi otlhe.

 

3. Tsholofelo Ya Gore Dilo Di Ka nna Tsa Se Tsamaye Ka Fa o Batlileng

Dilo di a fetoga ebile di kgona go senyega. Nako tse dingwe dilo ga di senyege mo teng ga kompone kgotsa tiro, di senyega ko ntle (akanya lenaneo la go ipapatsa le le sa amogelesegang sentle).  Ha o amogela gore dilo di kgona go sa tsamaya jaaka o solofetse, se se dira gore o kgone go aga  kompone e e nnang e ikemiseditse seemo sengwe le sengwe. Go nna le tshono e ntsi ya boitseanape le tirisano mmogo e e nonofileng ka gore jaanong selo se se botlhokwa ke go aga tirisanyo. Tirisanyo, mo teng ga kompone le maikemisetso a yone, di kgona go fetoga ka motsotso mongwe le mongwe. Fa se, se solofetswe, se se raya gore diphetogo dingwe le dingwe di baakanyeditswe sentle go na le gore di lebelelwe fela, di sa baakangwe okare ga di na mosola.

 

Go thata go leka go baakanya mathata mo tikologong e, e ka fat lase ga taolo e e tseneletseng, ka gore o lebeletse gore leano la gago le seka la amogelesega. Fa go tlholwa, e se bofelo jwa lefatshe, go bula tsela gore le maano a o ka reng gaa siama, a amogelesege ka gore go goroga ko go a a siameng, nako tse dingwe ga re o simolole ko go a a ka tswang a sa siama- mme gore se se kgonagale, babereki ba tshwanelwa ke go amogela gore maano a bone a ka tswa a se a maemo a ntlha, mme se ga se ree sepe.

 

4. Ditoro Tsa Gago Di Nna Ditona-tona

Diphenyo tsa rona tse ditona, di fenntswe ke batho ba eleng gore fa o ba botsa, bat la go bolelela gore ne bas a solofela ba tlaa fenya. Difofane, mosepele wa go ya ngweding le tse dingwe fela jalo. Ne ba sa itse fa dipe tsa tsone di ka kgonagala, le gone tota gore ba tlaa fenya. Mme go tsile jang gore ba kgone go fenya? Ka gore fa ditoro, le dikeletso tsa rona di le ditona, go raya gore o ka kgona go kokoanya ditlhaloganyo tse di siametseng toro e, se se dirang gore le go lekeletsa fela,e nna selo se se ntle fela thata. Go leka fela, ke selo se se mosola fela thata, ka gore se ke toro ya gago. Go atlamela toro eo, ke kgatelo pele fela e e dirang gore kgato nngwe le nngwe e nne botlhokwa.

Go kgonega go teng, mme fela fa toro ya gago e le nnye. Gape se se dira gore o duele batho ba le bantsi madi- madi go diragatsa toro e nnye, le go theogela tsatsi le letsati. Mme fa toro ya gago e le tona mo ebileng e lebega e ka se kgonagale, batho ba kgona go intsha sethabelo go nna karolo ya toro e. Ka jalo, diragatsa gore o baakanya moono wag ago o bo o o ntsifatse ka se, se tlaa dira gore le fa o tlhotswe, mme o bo o le gaufi go fetisa le one moono o o ka tswang o simolotse ka one.

 

4. Mongwe Le Mongwe O Tlholwa Mmogo 

Ke sefe setlhopha se se rategang thata: setlhopha se re solofelang gore se tla fenya kgotsa se se sa tshwanelang le go nna mo kgaisanyong gothelele? Nako e le ntsi, re tlhopha se re tsayang gore se na go fenya, ka ntlha e le nngwe fela: polelo ya gore se kgonne jang. Botshelo jo bo tshedilweng sentle, ke jo bo tletseng bopelokgale. Go diragatsa ditoro tsa gago ka gore o dumela mo go tsone, ebile o di bona di diragala. Rotlhe re batla go ikutwa jaaka bafenyi mme se ka diragala fela fa re akanye gore go nna mofenyi ke yone tsela fela e, e amogelesegang.

Fa rotlhe re amogela gore re kgona go tlholwa, re itse gape gore re tla bo re sa tlholwe re le nosi, re karolo ya setlhopha se, se tlaa bo se paletswe mmogo. Ke ka se, ele gore setshwantsho sa “300” se tumile thata. Re ne re dumela mo go bone ka gore ne ba fitilwe ke palo ebile go lebega ba tla palelwa. Akanya maatla le tumelo ya setlhopha se se emeng mmogo go sa kgathalesege gore se tla fenya kgotsa sa palelwa; a o ka se battle go nna karolo ya sone?

 

5. Re Amogela Bokoa Jwa Rona

Fa o nna o akantse go fenya kgotsa o amogela go fenya fela mo botshelong, ga a kgone go bona mabaka a gore ke eng o ka nna wa palelwa. Go batla go nna fela o fentse, go re dira gore o seka wa bona bokoa jwa gago, se se raying gore le go tokafatsa seemo, go nna thata.

Fa kgonagalo ya go palelwa, e amogelwa, re amogela le bokoa jwa rona. Re kgona go itsheka-tsheka le ditlhpha tsa rona, gore re kgone go tokafatsa dilo. Ka mantswe mangwe: go amogela palelo, ke go nna boingotlo le go batla go itkofatsa ka nako tshotlhe. Go itokafatsa go ka se kgonagale ko ntle ga go amogela bokoa le go seka- seka bokoa le go goga ka thata ga badira- mmogo, go nonofatsa tirisanyo.

Fa maikaelelo a rona a feta botshelo, ka bogolo, le tirisanyo ya babereki e nonofala tsatsi le letsatsi, ga go na nako ya go akanya go palelwa, ka gore kgatelopele e nna karolo ya tiro ya malatsi otlhe. Tebelopele mo mongweng le mongwe, e nna mo go se ba dumelang mo go sone, go sa kgathalesege gore a, se tlaa bereka kana a, se tlaa pala, se se dirang gore tsatsi le letsatsi re nne gaufi le se se lebegang se ka se kgonagale.

Nnete ke gore, go tlholwa, ga go pharologano le go fenya, ka gore go tlholwa, ga se gore o paletswe. Go tlholwa, ke selo sa nakwana, se se supang gore ga o ise o goroge ko maikemisetsong a gago. Go palelwa, ke go itlohobogela ruri mo motho a sa kgoneng go bona tsela e nngwe ya go tswelela pele.

 

Post Author: First365